Δεν το ξέρει στην αρχή ο γιος.
Πως καθώς κοιτά το βλέμμα μιας γυναίκας, ψάχνει ασυνείδητα τη θαλπωρή του πρώτου βλέμματος.
Εκείνου που τον τύλιξε στη σιγουριά, στη στοργή, ή – ίσως – και στην απουσία.
Η μητέρα δεν είναι μόνο η αρχή.
Είναι και ο καθρέφτης που καθορίζει ποια μορφή θα πάρει η αγάπη στον ψυχισμό του άνδρα.
Είναι το πρώτο θηλυκό αρχέτυπο,
το πρότυπο του πώς αγαπιέται και πώς πληγώνεται μια γυναίκα.
Κι έτσι, χωρίς να το ξέρει, πολλές φορές ο γιος
δεν επιλέγει σύντροφο – την αναγνωρίζει.
Αναγνωρίζει κάτι από την αφή, τη φωνή, τη σκιά ή το φως της μητέρας.
Μια οικειότητα που δεν ερμηνεύεται με λόγια,
αλλά ανάβει στο σώμα σαν μνήμη,
στο ένστικτο σαν επιστροφή.
Αν μεγάλωσε βλέποντας μια μητέρα που την άκουγαν, τη σέβονταν, την αγαπούσαν,
θα θεωρήσει φυσικό να κρατά τη σύντροφό του με τρυφερότητα.
Αν μεγάλωσε με μια μητέρα που σιωπούσε, που έσκυβε, που μαζευόταν για να μην ενοχλεί,
ίσως – χωρίς πρόθεση – να αναπαράξει αυτό το μοτίβο στη δική του σχέση.
Ή, αντίθετα, να το απορρίψει με οργή.
Η μοντελοποίηση είναι η πιο ήσυχη κληρονομιά.
Δεν φωνάζει, αλλά καθοδηγεί.
Γίνεται σενάριο γραμμένο στα υπόγεια του νου.
Εκεί όπου αποφασίζουμε πώς αγαπάμε και πώς επιτρέπουμε να μας αγαπούν.
Η μητέρα, δίχως να το ξέρει, του δείχνει τί είναι αποδεκτό.
Πώς φαίνεται μια γυναίκα όταν αντέχει.
Πώς σιωπά όταν πονά.
Ή πώς ορθώνει το βλέμμα της και διεκδικεί.
Κι ο γιος, παιδί ακόμα, καταγράφει.
Και μεγαλώνει. Και ερωτεύεται.
Και ξαναπαίζει τα ίδια έργα,
μέχρι να δει καθαρά –
μέχρι να καταλάβει πως δεν είναι πια παιδί.
Η θεραπεία αρχίζει όταν ο άνδρας πάψει να ψάχνει τη μητέρα στον έρωτα
και μπορέσει να δει τη σύντροφό του ως ξεχωριστή ύπαρξη.
Όχι για να την κρίνει μέσα απ’ τις πληγές του,
αλλά για να της δώσει χώρο να είναι αυτή –
κι εκείνος, να γίνει αυτό που ποτέ δεν του δόθηκε η άδεια να είναι.
Γιατί ο αληθινός άνδρας δεν καθορίζεται από τη μητέρα,
αλλά από το θάρρος να αναγνωρίσει τη σκιά της –
και να την ευγνωμονήσει, προτού την αφήσει.
Δρ. Ειρήνη Παπανικολάου
Ψυχολόγος / Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια
Εικόνα: Doug Beekman